વલસાડ જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર દ્વારા ગુરુ અને શુક્ર ગ્રહની અદભૂત યુતિ નિહાળવા વિશેષ ‘આકાશ દર્શન કાર્યક્રમ’ યોજાયો

ગુજરાત એલર્ટ | વલસાડ
વલસાડ જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર, ધરમપુર ખાતે તા. ૯ જૂનના રોજ સાંજે ૭:૦૦ વાગ્યાથી એક વિશેષ ‘આકાશ દર્શન કાર્યક્રમ’નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
સૌરમંડળના બે સૌથી તેજસ્વી ગ્રહો – શુક્ર અને ગુરુ – સાંજના આકાશમાં એકબીજાની અત્યંત નજીક દેખાયા હતા. ખગોળશાસ્ત્રમાં આ અદભૂત ઘટનાને “ગ્રહોની યુતિ” (Planetary Conjunction) કહેવામાં આવે છે. પૃથ્વી પરથી જોતાં આ બંને ગ્રહો કર્ક રાશિમાં સ્થિત હોવાથી તેમની વચ્ચેનું દેખીતું કોણીય અંતર માત્ર આશરે $1^\circ36’$ જેટલું જ હતું, જેના કારણે તેઓ આકાશમાં નરી આંખે પણ સરળતાથી એક ચમકતી જોડી તરીકે દેખાતા હતા. આ યુતિ દરમિયાન શુક્ર ગ્રહ આશરે $-4.0$ મેગ્નિટ્યુડની પ્રચંડ તેજસ્વિતા સાથે ઝળહળી રહ્યો હતો, જ્યારે ગુરુ ગ્રહની તેજસ્વિતા આશરે $-1.8$ મેગ્નિટ્યુડ જેટલી હતી. સૂર્યાસ્ત બાદ આશરે સાંજે 7:00 વાગ્યાથી ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશાના આકાશમાં ગુરુ અને શુક્રની આ મનોહર યુતિનું અવલોકન શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ દુર્લભ ખગોળીય ઘટનાને પ્રત્યક્ષ નિહાળવા માટે જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર ખાતે ‘સેલેસ્ટ્રોન સીપીસી 800’ ટેલિસ્કોપ દ્વારા વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. ટેલિસ્કોપની મદદથી બંને ગ્રહો એક જ દૃશ્યક્ષેત્રમાં (Field of View) નિહાળી શકાયા હતા, જે ખગોળવિજ્ઞાનમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે વિશેષ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યા હતા.
કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત મુલાકાતીઓએ ટેલિસ્કોપિક નિરીક્ષણની સાથે-સાથે બંને ગ્રહો વિશેની રોચક વૈજ્ઞાનિક માહિતી અને જિલ્લા વિજ્ઞાન અધિકારી પ્રજ્ઞેશ રાઠોડે આપી હતી. શ્રી રાઠોડે જણાવ્યું કે, “વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, ગુરુ અને શુક્ર વાસ્તવમાં અવકાશમાં એકબીજાની નજીક નથી, પરંતુ પૃથ્વી પરથી જોતાં તેઓ એક જ દૃષ્ટિરેખામાં આવતા હોવાથી નજીક હોવાનો ભાસ થાય છે. આવી ગ્રહયુતિઓ સામાન્ય નાગરિકોમાં ખગોળશાસ્ત્ર પ્રત્યે રસ અને વૈજ્ઞાનિક જાગૃતિ વધારવાની ઉત્તમ તક પૂરી પાડે છે.” આ અદભૂત ઘટનાના સાક્ષી બનવા માટે લોકોએ મોટી સંખ્યામાં ભાગ લીધો હતો.